Κυριακή, 19 Ιουνίου 2016

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΟΛΥΡΑΚΗΣ, Δικαίωμα Στο Αύριο

                                                                  Δικαίωμα Στο Αύριο, Γιώργος Πολυράκης
                                           Είδος : Ιστορικό
                                          Βαθμολογία 9/10
                                                                                                    
                                            
Φέτος ο Γιώργος Πολυράκης επανέρχεται με ένα ακόμη περιεκτικό και συγκινητικό μυθιστόρημα
ιστορικών και κοινωνικών αποχρώσεων.
        Το Δικαίωμα Στο Αύριο έρχεται να μας ταξιδέψει στην πολυτάραχη Θεσσαλία αρχές του 20ου αιώνα!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ο Χάρης Καραμάνος,τρίτος γιος μιας ελεύθερης-μα φτωχής- αγροτικής οικογένειας, επιστρέφει στη Θεσσαλία μετά την Κρητική Επανάσταση όπου συνυπηρέτησε με τον φλογερό φοιτητή Μαρίνο Αντύπα.
          Έχει πλέον αποφασίσει να εγκαταλείψει τις σπουδές του στην Ιατρική και να αφουγκραστεί

το σκίρτημα της Τέχνης.
Δεν μπορεί να φανταστεί ότι οι ιατρικές του γνώσεις θα γίνουν αφορμή να εμπλακεί σε μια θανάσιμη έχθρα με τον μεγαλοτσιφλικα της περιοχής του, τον απάνθρωπο Καραδήμο.
           Το μίσος του μεγαλοτσιφλικά θα απλώσει τη σκιά του πάνω από τον έρωτά του με την αέρινη Αγνή...

       Εν τω μεταξύ, ο παλιός του φίλος, Μαρίνος Αντύπας "πυρπολεί" με το κοινωνικό του κήρυγμα τους υπόδουλους του Κάμπου , καλώντας τους στον αγώνα για την ελευθερία ...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ


Μετά τα Ηράνθεμα (σχετικά με την Ιερά Εξέταση)
και το Όσο Υπάρχουν 'Άνθρωποι (σχετικά με την Κατοχή των Αθηνών και τα δίκτυα κατασκοπίας) ,
ο Γιώργος Πολυράκης επανέρχεται με άλλο ένα μεστό ιστορικό μυθιστόρημα μικρής ίσως έκτασης, αλλά μεγάλης εσωτερικής δύναμης!
Το Δικαίωμα Στο Αύριο είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί για το ξεχωριστό θέμα και τον βαθια συναισθηματικό τρόπο που το παρουσίασε.

Όπως και τα δυο πραναφερθέντα έργα του Πολυράκη,
έτσι και το Δικαίωμα Στο Αύριο ακολουθεί την νέα τάση του συγγραφέα να αφήσει πίσω τα εμβληματικά ,πολυσέλιδα έργα που αγκάλιαζαν την εποχή τους, όπως οι Μακρυνοί Ορίζοντες,
Οι Αετοι Πετούν Ελεύθεροι, Δωροθέα ντε Ροπ ,Σιωπηλές Κραυγές.
Τώρα, τα περάσματά του Γιώργου Πολυράκη από την Ιστορία είναι μεν ουσιαστικά, αλλά προσλαμβάνουν
έναν σαφώς πιο βραχυλογικό χαρακτήρα, και παραμένουν πιο εστιασμένα στις ατομικότητες.
Κεντρικό ρόλο διαδραματίζουν τα συναισθήματα και οι ηθικές αξίες.
           Αυτή η ανισομέρεια μεταξύ ιστορικών αναφορών και προσωπικού δράματος των ηρώων,  
είναι "δίκοπο μαχαίρι" :
Kερδίζει μεν τους αναγνώστες εκείνους που κουράζονται από ιστορικές αναφορές- από την άλλλη πλευρά όμως, αφαιρεί από το έργο το κύρος της πιο κλασσικότροπης γραφής και τη διαχρονικότητα του καθαρόαιμου ιστορικού μυθιστορήματος.
           Προσωπικά μου λείπει λίγο ο Πολυράκης των παλαιότερων εποχών και η έμπνευση αυτή προσέφερε πλούσιο υλικό όπιυ μπορούσε να έχει εξακτινωθεί ( κρητικό μέτωπο, εναλλαγή κυβερνήσεων, έλευση Βενιζέλου κλπ) .
          Παρόλαυτα, η ανθρωπιά του Γιώργου Πολυράκη -κι η δεδομένη του συγγραφική δεινότητα μάς εξασφαλίζουν ένα σίγουρα αξιοπρόσεκτο μυθιστόρημα που κατορθώνει να αγγίξει την ψυχή μας και να την ταξιδέψει!

Πεδίο δράσης αυτή τη φορά ο Θεσσαλικός Κάμπος με το αγροτικό ζήτημα να εχει προσλάβει τις διαστάσεις μιας βαθιά ανθρωπιστικής κρίσης.
         Στο βιβλίο πρωταγωνιστεί η οικογένεια Καραμάνου ,
που έχει αποκτήσει με αιματηρές οικονομίες την ελευθερία της, μα πολύ σύντομα θα δοκιμάσει τον απάνθρωπο ζυγό του μεγαλοτσιφλικά, σύμβολο διαχρονικό της Τυραννίας.


Μέσα από άρτια δομημένους χαρακτήρες και δυνατές σκηνές, ο Γιώργος Πολυράκης, κατορθώνει να αναπαραστήσει τις σκληρές και παράλογες συνθήκες που αντιμετώπιζαν οι κολίγοι.
          Ο σαρδόνιος, αλαζονικός τσιφλικάς, ο αιώνιος ραγιάς  - πατέρας, η ρομαντική υπομονετική μητέρα, ο λεβέντης Χάρης και η εύθραυστη , παθιασμένη Αγνή επιτείνουν με τη δυναμική τους
την τραγικότητα των καταστάσεων και το αίσθημα της αδικίας που γίνεται ωρες - ώρες πνιγηρό:
Ένα γαιτανάκι συναισθημάτων, αλλά και στιγμές που γεννούν αγανάκτηση σε κάθε πολιτισμένο άνθρωπο, μα που ακολουθούν πιστά την ιστορική αλήθεια χωρίς ίχνος υπερβολής.
        Από χρονογραφήματα της εποχής έχουμε πληροφορηθεί ότι η ζωή των κολίγων ήταν κυριολεκτικά μια αναπόδραστη κόλαση δεσποτισμού, γεμάτη εξευτελισμό και θάνατο, με στοιχεία δουλοκτητικών καθεστώτων της Αμερικής, που θυμίζουν τη ζωή των πρώτων νέγρων:
 Η ασταμάτητη εργασία, οι αρρώστιες, το μαστίγιο του επιστάτη, οι ταπεινώσεις, το δικαίωμα του τσιφλικά στην πρώτη νύχτα των πιο ωραίων κοριτσιών της επικράτειάς τους, είναι ελάχιστα μόνο από τα στοιχεία της νέας δουλοπαροικίας.
Ήταν μεγάλη απογοήτευση για τους Θεσσαλούς αγρότες να βλέπουν τον νέο ζυγό των Ελλήνων κεφαλαιούχων πολύ πιο αδυσώπητο από την άλλοτε τούρκικη παρουσία- με το νεοελληνικό κράτος να στηρίζει την ανομία.
                Αυτες ακριβώς τις αναφορές ζωντανεύει μέσα από τους ήρωές του σπαρακτικά ο Πολυράκης και αποτελούν την κορύφωση του δράματος, χωρίς να επεκταθούν σε ηθογραφικού χαρακτήρα λεπτομέρειες και δίχως να εμπλακούν περισσότεροι χαρακτήρες που θα απέδιδαν πληρέστερα το κοινωνιόγραμμα ενός τόσο ιδιόμορφου πλέγματος κοινωνικοοικονομικών σχέσεων όπως τα τσιφλίκια του Θεσσαλικού Κάμπου.

Ανάμεσα στα όλα ο εξαίσιος, ο ευγενής οραματιστής Μαρίνος Αντύπας βρίσκει τη θέση του στο βιβλίο του Πολυράκη.
Ο νεαρός φοιτητής της Νομικής που ονειρεύτηκε έναν κόσμο δικαιότερο και τον διεκδίκησε με πάθος για λογαριασμό των αδικημένων χωρίς να φοβηθεί το κατεστημένο.
Ο γλυκύτατος Μαρίνος Αντύπας που διεκδίκησε τη θέση επιστάτη στα κτήματα του εκ Ρουμανίας θείου του Σκιαδαρέση , όχι για να καταπιέσει αλλά για να ξεσηκώσει τους υπόδουλους κολίγους.
Ο Προμηθέας της Αγροτιάς που ήξερε ότι θα πληρώσει με τη ζωή του το αίτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης μα το διετράνωσε ως τα πέρατα του πολύπαθου Κάμπου και θυσιάστηκε πρόθυμα ως άλλος ηθικός Τιτάνας- για τους εξαθλιωμένους αγρότες, "ζητώντας μονάχα να θαφτεί ανάμεσά τους ,να μείνει για πάντα δικός τους"...
               Ο συγγραφέας εντάσσει τον σπουδαίο φιλάνθρωπο Μαρίνο Αντύπα στο βιβλίο ως φίλο του Χάρη Καραμάνου, αξιοποιώντας απλώς τις στοιχειώδεις εγκυκλοπαιδικές γνωσεις που είναι προσβάσιμες γι αυτόν κι από το Ιντερνετ ακόμη, χωρίς να προεκτείνει καθολου  την έρευνα του για να δώσει κάτι καινούριο


Έτσι, ο συγγραφέας δεν αναδεικνύει επαρκώς τη φιλία του ήρωα του με τον Μαρίνο Αντύπα, δε δίνει στον Αντύπα πνοή ζώσα , ούτε αποδίδει τη φλόγα της ψυχής του με τη δύναμη που έχει η μυθοπλαστική ματιά ενός μυθιστορήματος,(δεν εκμεταλλεύτηκε πχ τη σαγήνη που ο Αντύπας ασκούσε στους αγρότες αλλά και με το κάλλος του, οπως μας πληροφορεί η Μηχανή Του Χρόνου).
        Σίγουρα όμως, ο Πολυράκης μάς  συστήνει τον φλογερό πυρπόλητη του Καμπου  με πολύ πιο ακριβή τρόπο από ο,τι η  αναιμική φιγούρα που υποδύθηκε  ατυχώς ο υποτονικός Νότης Περγιάληγς στο "Χώμα Βάφτηκε Κόκκινο"(λόγω Χούντας -1968- μάλλον αποσιωπήθηκε η επαναστατική φύση του Μαρίνου) 



Οι κεντρικοί μυθοπλαστικοί ήρωες από την άλλη μάς κερδίζουν όλοι, ενώ το βασικό ζευγάρι κομίζει έναν χειμαρρώδη ερωτισμό και βαθιά αγάπη, που δεν αφήνει κανέναν ασυγκίνητο.
Ο Χάρης αντιπροσωπεύει την πιο ωραία εκδοχή της αρρενωπότητας με τον αισθησιασμό, τη μαχητικότητα αλλά και την ιπποσύνη που τη χαρακτηρίζει.
Θεωρώ μικρή αδυναμία ότι τα αδελφια του Χάρη προβάλλουν σε ρόλο σχεδόν βωβού κομπάρσου, ενώ θα μπορούσαν να έχουν πιο ενεργό ρόλο -εν αντιθέσει με έναν άλλον χαρακτήρα  
Ανάμεσα στα άλλα και αντιστάθμισμα της φόρτισής μας είναι ένα αναπάντεχο πρόσωπο, που υπηρετεί επιτυχημένα την τεχνική του από μηχανής θεού.
Ο πόλος του κακού αποδίδεται από τον Καραδήμο που συνιστά τον πιο ολοκληρωμένο από ολους τους χαρακτήρες του έργου και ολοκληρώνει άρτια το σχήμα της Ύβρεως και της Νέμεσεως.
          Για άλλη μια φορά ο συγγραφέας αξιοποιεί τις γνώσεις του στην Ιατρική ως κινητήριο μοχλό της ιστορίας του- σήμα κατατεθέν του Γιώργου Πολυράκη.

Ο απόηχος του βιβλίου είναι μια πληθώρα πολύ δυνατών συναισθημάτων- από την έκπληξη και τον αποτροπιασμό , μέχρι την  τρυφερότητα , που μας κάνει να ξεχνάμε τις όποιες μικρές αδυναμίες

Το "Δικαίωμα Στο Αύριο" είναι ένα βιβλίο που πρεπει να διαβαστεί καθώς πάνω από όλα, αναδεικνύει άγνωστες πτυχές της νεότερης Ιστορίας μας και ξεμπροστιάζει το ειδεχθές πρόσωπο της κοινωνικής αδικίας που δυστυχώς εναλλάσσει μορφές, χωρίς ποτέ να εκλίπει ...
            Το Δικαίωμα στο Αύριο δικαιούται μια θέση ανάμεσα στα καλά μυθιστορήματα της χρονιάς και στη βιβλιοθήκη μας!


 


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου