Δευτέρα, 5 Ιανουαρίου 2015

Ο ΜΠΕΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ, Ντόρις Λέσσινγκ

                                                                  Ο ΜΠΕΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ, Doris Lessing
                                                                              Είδος :Κοινωνικό Μυθιστόρημα
                                                                                 Βαθμολογία : 8,5/10
                           Ο Μπεν στον κόσμο
                               
Ξενόγλωσσος τίτλος BEN, IN THE WORLD
ISBN13 9789600345971
Εκδότης ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ
Σειρά ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΑΠ' ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
Χρονολογία Έκδοσης Σεπτέμβριος 2002
Αριθμός σελίδων 208
Διαστάσεις 21x14
Μετάφραση ΧΑΤΧΟΥΤ ΡΕΝΑ
Επιμέλεια ΚΩΤΣΗ ΑΝΤΩΝΕΤΑ

Και πάμε στη συνέχεια του 5ου ΠΑΙΔΙΟΥ ,οπού έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε ,ενήλικο πια τον Μπεν Λοβατ, ο οποίος περιπλανιέται από την Αγγλία στον αναπτυσσόμενο κόσμο της Λατινικής Αμερικής με το φλογερό ταμπεραμέντο και τις χαώδεις κοινωνικές ανισότητες! Η διαφορετικότητα του, που τόση αναστάτωση έφερε στην άλλοτε αρμονική του οικογένεια ,τώρα πια εμπλέκει τον ίδιο σε περιπέτειες καθιστώντας τον λεία κυκλωμάτων ,όπου απρόσμενα θα συναντήσει και αντισταθμίσματα ανθρωπιάς…

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Πιο εξωστρεφές από το 5ο Παιδί, το έργο «ο ΜΠΕΝ στον Κόσμο» της ΛΕΣΣΙΝΓΚ βγάζει τον Μπεν από το στενό πυρήνα του οικογενειακού μικρόκοσμου και τον «εξακτινώνει» στη σύγχρονη παγκόσμια πραγματικότητα, καθώς τον φέρνει αντιμέτωπο με ήθη από διαφορετικά δομημένες κοινωνικές πραγματικότητες.  
Κοινός παρονομαστής όμως είναι ένας κόσμος Αφιλόξενος για τους Ανυποψίαστους… 
             Στο οπισθόφυλλο ,ο Μπεν Λόβατ μας παρουσιάζεται ως "Ένα Δυστυχισμένο Κτήνος που προσπαθεί να επιβιώσει στην ανθρώπινη κοινωνία."

Kaι πράγματι, καθώς ο Μπεν Λόβατ σεργιανά στον κόσμο, η αθωότητα του Κτήνους αναδεικνύει οδυνηρά την κτηνωδία του Σύγχρονου Πολιτισμού...
Ως προς τον κεντρικό ήρωα τώρα:
Ισορροπώντας Ανάμεσα
στο Ορμέφυτο και τις Συμβάσεις,
στον Πρωτόγονο και τον Πολίτη ,
στον σεξουαλικά αφυπνισμένο Άντρα και το άδολο Παιδί ,
στην Οξυδέρκεια και την Άγνοια,
ο Μπεν Λοβατ πέρα και πάνω από όλα αναδεικνύει την Ψυχή που συμφιλιώνεται ξανά με τη Δημιουργία. Την Αγνή Ψυχή που μπορεί ακατανόητα να αφουγκράζεται τα αστέρια, την ευαισθησία της πέτρας και το ανείπωτο στα μάτια των ανθρώπων.
Αθώος ήρθε στον κόσμο αυτόν, όπως όλοι...Απορημένος και πικραμένος πορεύτηκε στους καιρούς ,και αθώος "βγήκε", ξεμπροστιάζοντας στην άγνοια του "σοφούς", επιστήμονες, καπάτσους μπον βιβέρ.
Doris Lessing, Ο Μπεν στον κόσμοΔίκαιη αγανάκτηση προκαλούν τα πάθη αυτού του αθώου, που απλά γεννήθηκε διαφορετικός -μα κάπου βαθιά μια φωνή υπενθυμίζει πως όλοι φέρουμε κάτι από την Ενοχή αυτού του Πολιτισμού, που δεν ξέρει να "συγχωρεί" τους ανυποψίαστους ,τους αθώους... Ο Μπεν είναι μια ύπαρξη που φλερτάρει με το αλλόκοτο ,το παράλογο.Με τον αταβισμό του θυμίζει γοητευτικά ακατέργαστα πλάσματα που σημάδεψαν την Παγκόσμια Λογοτεχνία όπως ο λ.χ. Κινγκ Κονγκ...
                    Η συγγραφέας επιστρατεύει δύο επίπεδα αφήγησης.΄Άλλωτε τα γεγονότα εξελίσσονται μέσα από απρόσωπη εξιστόρηση, άλλωτε τα παρατηρούμε μέσα από τους συλλογισμούς του Ίδιου του Μπεν-στοιχείο που μας "αναγκάζει"να αναλογιστούμε μια οπτική πέραν της δικής μας και να αφουγκραστούμε το διαφορετικό.
          Το σάστισμα αυτού του πλάσματος μπροστά στην πονηριά,την ιδιοτέλεια και την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης δολιότητας των ενηλίκων ξεγυμνώνει πλήρως την ηθική αλλοτρίωση του σύγχρονου ανθρώπου περισσότερο από κάθε φιλοσοφημένη ηθικολογία.Θυμίζει τα εναγώνια ερωτήματα των παιδιών, που φέρνουν σε δύσκολη θέση τους μεγάλους,γεννώντας ταυτόχρονα μια  νοσταλγία για τον απωλεσθέντα παράδεισο της αθωότητάς τους...

Το συναίσθημα στο βιβλίο προκύπτει αβίαστα, μέσα από την τραγικότητα του κεντρικού ήρωα και δεν εκβιάζεται από μελοδραματικό ύφος, λυρικές εκφράσεις ή "μεγαλόσχημα" λεκτικά σχήματα.

Πιο ηχηρά και με μεγαλύτερη ωριμότητα ίσως από το "Πέμπτο Παιδί" ,ο "Μπεν Στον Κόσμο" συνιστά ένα σαφέστατα πολιτικό σχόλιο πάνω στο σημερινό ,δυτικό κόσμο, ο οποίος πυρήνα έχει την κάθε είδους "κερδοσκοπία ",τη σκληρότητα και τη φιλαυτία...
         Παράλληλα, αν και υπαινικτικά, η ΛΕΣΣΙΝΓΚ κλείνει το μάτι σε μια αντιαμερικανική ροπή, καθώς υφέρπει η επίκριση απέναντι στην επεκτατική πολιτική των ΗΠΑ ,που εξαθλίωνε και τους λαούς της Λατινικής Αμερικής..
           Ενδιαφέρον παρουσιάζει η κριτική ματιά της Λέσσινγκ απέναντι στην Επιστήμη -μια επιστήμη απογυμνωμένη απο καθε ειδους ανθρωπιά η ωφέλιμο στόχο -εμφορούμενη απο μιαν άκρατη ματαιοδοξία-μια επιστήμη σαρκοβόρα, παρανοϊκή, σαν αυτή που επικρίνει η αριστοτελική ρήση 
"Πάσα επιστήμη χωριζομένη δικαιοσύνης και της άλλης αρετής ,πανουργία αλλ' ου σοφία φαίνεται"
ή όπως απλά σημείωσε ο ΓΚΑΝΤΙ "Ένα από αυτά που καταστρέφουν μια Κοινωνία είναι Επιστήμη Χωρίς Ανθρωπιά"!!
                                   
Αξιοσημείωτο πως  οι ειδεχθέστατες εποστημονικές πρακτικές των επιστημόνων του έργου, αποδίδονται υπαινικτικά στην ευρύτερη πολιτική της Αμερικής να απομυζά τόσο αχόρταγα κάθε αδύναμο έθνος, κάθε πόρο σε αυτόν τον πλανήτη.
                 Επιστρέφοντας στο βασικό ήρωα, κάτι άλλο που εντυπωσιάζει επίσης στην ιστορία είναι πως την ανθρωπιά ο Μπεν την εισέπραξε κυρίως από μια γρια κυρία και δυο πόρνες, με τη στοργή εκείνη που μόνο γυναίκες τόσο ταπεινωμένες μπορούν να προσφέρουν.
Με κανένα ανθρώπινο πλάσμα όμως δεν κατάφερε να εν-ωθεί. Καμιά ψυχή δεν μπόρεσε να αφεθεί σε αυτήν τη θυσιαστική παραχώρηση του Είναι της για χάρη του ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ ΜΠΕΝ .Αυτήν την ευτυχία του Απόλυτου Έρωτα μονάχα η μορφή στο βράχο του την πρόσφερε-χαρίζοντας του την πιο Μεγάλη Νίκη....
      Μια ποιητική  έξοδος με την επιβλητική συνοδεία του κόνδορα να δεσπόζει-θυμίζοντας τον «Κόνδορα» , σύντροφο άγρυπνο στο «Θρήνο για τον Τσε Γκεβάρα» του Καββαδία, που με "τις φτερούγες του σκοτείνιαζε ένα αλώνι"... Μόνο που ο Μπεν αφήνει ως επιστέγασμα φως κι όχι σκιά...
           Το κέρδος από βιβλία σαν τον «ΜΠΕΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ» για την Ανθρώπινη Σκέψη είναι ότι έρχονται λιτά και χαμηλόφωνα να υπενθυμίσουν την ανθρωπιά και να τυλίξουν την ψυχή μας με τη ζεστασιά της συμπόνιας. Χαστούκι στην εγωπάθεια μας. Διαπερνούν κάτι από τις συμβατικές μας άμυνες. Εγείρουν μιαν υπέροχη, λυτρωτική ενσυναίσθηση και προκαλούν την ψυχή μας να ανοίξει και να δεχτεί πονετικά τον Άλλον-κι ας πόνα τόσο αυτή η άλωση του εγώ.
         Βιβλία σαν αυτό συνιστούν μια μεγάλη πρόκληση ζωής. Να αλλάξουμε, να γίνουμε ανοιχτόμυαλοι, επιεικείς. Την αγάπη που ίσως δεν πήρε ο ήρωας που μας συγκίνησε, να την δώσουμε εμείς σε κάποιον άλλον που θα την έχει ανάγκη.

Η συμπόνια είναι η πιο ξεχασμένη αξία ,αλλά η μοναδική ελπίδα του κόσμου τούτου. Χωρίς αυτήν τα πάντα στην κοινωνία καταρρέουν κ επιστρέφουν τον άνθρωπο στο Θηρίο.
  «Συνάντηση» με ήρωες σαν τον Μπεν Λόβατ σε κάνει απλά και χωρίς βαθυστόχαστες φιλοσοφίες καλύτερο άνθρωπο και αυτό είναι το Ύψιστο Κέρδος, πάνω από οποιαδήποτε γνώση...
                            
                                                      Δέδε Ελισσάβετ
              

                   ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
                           Doris Lessing, Ο Μπεν στον κόσμο
                                                               Η Doris May Tayler (Kermanshah, 1919 - Λονδίνο, 2013), όπως είναι το πατρικό όνομα της Doris Lessing, γεννήθηκε στην Περσία (σημερινό Iράν) από Άγγλους γονείς. Σε ηλικία πέντε ετών ακολούθησε τους γονείς της, έναν πρώην τραπεζικό υπάλληλο και μια νοσοκόμα, στη Nότια Pοδεσία (σημερινή Zιμπάμπουε), η οποία σπαρασσόταν από τις φυλετικές διακρίσεις (ο αδελφός της ήταν ρατσιστής, όπως αφηγείται η ίδια). Έχοντας περάσει τα παιδικά της χρόνια σε ένα αγρόκτημα της χώρας, εγκατέλειψε το σχολείο και την οικογενειακή εστία σε ηλικία 14 ετών, κάνοντας διάφορες δουλειές για να ζήσει, και συμμετέχοντας σε αριστερές οργανώσεις. Πριν εγκατασταθεί στην Aγγλία, το 1949, με τον μικρότερο γιο της, είχε ήδη κάνει δύο γάμους -με έναν νεαρό δημόσιο υπάλληλο, στα 17 της, και στη συνέχεια με τον Γερμανό κομμουνιστή Γκότφριντ Λέσινγκ- και είχε αποκτήσει δύο παιδιά από τον πρώτο και ένα από τον δεύτερο. Το πρώτο της μυθιστόρημα, "The Grass is Singing" (ελλ. μτφρ. "Τραγουδάει το χορτάρι", εκδ. Γνώση, 1984), το οποίο εκδόθηκε το 1950, αναφέρεται ακριβώς σε μια "τραγωδία που αναμιγνύει την αγάπη με το μίσος, με υπόβαθρο τις ασυμφιλίωτες ρατσιστικές εντάσεις στην Αφρική". Το βιβλίο γνώρισε σημαντική επιτυχία στη Bρετανία, τις Hνωμένες Πολιτείες και μεταφράστηκε σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Μεταξύ 1952 και 1956 υπήρξε μέλος του βρετανικού κομμουνιστικού κόμματος ("όλοι είμασταν κομμουνιστές τότε", θα πει αργότερα η ίδια), αποχώρησε όμως μετά τα γεγονότα του 1956 στην Ουγγαρία. Ως συγγραφέας, διακρίθηκε όχι μόνο για τα μυθιστορήματά της, αλλά και για τα δοκίμια και τα διηγήματά της. Για τη συλλογή διηγημάτων "Πέντε" ("Five") τιμήθηκε με το Bραβείο Σόμερσετ Mομ. Tο 1981 της απονεμήθηκε το Aυστριακό Kρατικό Bραβείο Eυρωπαϊκής Λογοτεχνίας και το 1982 το Bραβείο Σαίξπηρ της Ο. Δ. Γερμανίας. Mεταξύ των γνωστότερων μυθιστορημάτων της συγκαταλέγονται η πεντάτομη σειρά "Παιδιά της βίας" ("Children of Violence"), στην οποία περιγράφεται η πορεία του κεντρικού χαρακτήρα (Μάρθα Κουέστ) στη διαδρομή του 20ου αιώνα μέχρι τον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο -"Μάρθα Κουέστ" ("Martha Quest", 1952), "Ένας καλός γάμος" ("A Proper Marriage", 1954), "Προμήνυμα καταιγίδας" ("A Ripple from the Storm", 1958), "Landlocked" (1965), "The Four-gated City" (1969)-, "To χρυσό σημειωματάριο" ("The Golden Notebook", 1962) -ένα "βιβλίο του 20ου αιώνα που σημάδεψε τον τρόπο που βλέπουμε τις σχέσεις ανδρών-γυναικών, σύμφωνα με τη Σουηδική Ακαδημία"-, "To καλοκαίρι πριν το σκοτάδι" ("The Summer Before the Dark"), "Οι αναμνήσεις ενός επιζώντος" ("Memoirs of a Survivor"), κ.ά. Διηγήματά της συμπεριλήφθηκαν στις συλλογές "Στο δωμάτιο δεκαεννιά" ("To Room Nineteen") και "O πειρασμός του Tζακ Όρκνεϊ" ("The Tempation of Jack Orkney"), τα δε αφρικανικά της διηγήματα στις συλλογές: "H χώρα του γέρου φυλάρχου" ("This Was the Old Chief\'s Country") και "O ήλιος στα πόδια τους" ("The Sun Between their Feet"). Tο 1979, εκδόθηκε η "Σικάστα" ("Shikasta"), το πρώτο μιας σειράς πέντε μυθιστορημάτων επιστημονικής φαντασίας με το γενικό τίτλο "O Kάνωπος στο Άργος: Aρχεία" ("Canopus in Argos: Archives"). Για το μυθιστόρημά της "O καλός τρομοκράτης" ("The Good Terrorist") τιμήθηκε το 1985 με το λογοτεχνικό βραβείο W. H. Smith. Η Ντόρις Λέσινγκ δεν έπαψε να βλέπει τη συγγραφή ως αλληλένδετη με την πολιτική της στράτευση υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των γυναικών. "Νομίζω ότι ξεκινάς να αλλάξεις την κοινωνία με τη λογοτεχνία και έπειτα, όταν δεν συμβαίνει αυτό, έχεις μια αίσθηση αποτυχίας. Έπειτα όμως αναρωτιέσαι: γιατί αισθάνθηκα ότι θα αλλάξω την κοινωνία; Κι έτσι συνεχίζεις...", λέει η ίδια στη συγγραφέα Τζόις Κάρολ Όουτς (εφημ. "Τα Νέα", 12.10.2007). Το 2007, σε ηλικία 88 ετών, τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, σύμφωνα με το σκεπτικό της Σουηδικής Ακαδημίας, ως μια "επική συγγραφέας της γυναικείας εμπειρίας, η οποία με σκεπτικισμό, φλόγα και ενορατική δύναμη υπέβαλε έναν διχασμένο πολιτισμό σε εξονυχιστική διερεύνηση". Πέθανε στο Λονδίνο στις 17 Νοεμβρίου 2013, σε ηλικία 94 ετών.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου